Duizenden slachtoffers lopen jaarlijks tegen dezelfde muur aan. Ze doen aangifte van een ernstig strafbaar feit, maar krijgen vervolgens te horen dat de zaak niet wordt onderzocht of dat het onderzoek vanwege prioriteiten en capaciteitsproblemen wordt beëindigd. De Algemene Rekenkamer becijferde dat in 2024 ruim 10.000 aangiften van ernstige misdrijven niet werden behandeld. Ongeveer 7.000 werden direct afgewezen en circa 3.000 onderzoeken voortijdig beëindigd wegens capaciteitstekort bij politie en/of OM.
Voor een slachtoffer is zo’n beslissing geen beleidskeuze op papier. Het betekent dat het strafbare feit mogelijk nooit serieus wordt onderzocht en dat een verdachte buiten beeld blijft. Het gevoel dat je vervolgens met een kluitje in het riet wordt gestuurd, kan het oorspronkelijke onrecht nog groter maken.
Juist daarom wil het Nationaal Loket Onrecht in de toekomst slachtoffers gaan ondersteunen bij het benutten van een belangrijk juridisch middel: artikel 12 Sv.
artikel 12-procedure (ook wel artikel 12 Sv-procedure genoemd) is een juridische procedure waarmee je het gerechtshof kunt vragen om het Openbaar Ministerie (OM) te verplichten alsnog een verdachte te vervolgen.
Wanneer het OM besluit een strafbaar feit niet te vervolgen, kan een rechtstreeks belanghebbende een klacht indienen bij het gerechtshof. Het hof kan vervolgens beoordelen of nader onderzoek nodig is en of vervolging alsnog moet plaatsvinden. Een advocaat is voor het indienen van zo’n klacht niet verplicht.
Daar ligt een belangrijke mogelijkheid voor slachtoffers die zich niet willen neerleggen bij een afwijzing.
Het Nationaal Loket Onrecht wil daarbij niet op de stoel van politie, OM of rechter gaan zitten. Het doel is veel eenvoudiger: ervoor zorgen dat een slachtoffer niet machteloos achterblijft wanneer een aangifte terzijde wordt geschoven.
Want capaciteit mag beperkt zijn. Prioriteiten mogen worden gesteld. Maar juist dan moet er een onafhankelijke mogelijkheid bestaan om te laten toetsen of een concrete zaak terecht buiten behandeling is gebleven.
Artikel 12 Sv kan die juridische deur openen.
Niet iedere klacht zal tot vervolging leiden. Dat is ook niet de bedoeling. Het gerechtshof maakt uiteindelijk de beoordeling. Maar een slachtoffer moet wél de mogelijkheid hebben om zijn zaak aan een onafhankelijke rechter voor te leggen.
Als jaarlijks duizenden aangiften blijven liggen, is het niet voldoende om slachtoffers alleen uit te leggen waarom er geen capaciteit is.
Soms moet iemand naast het slachtoffer gaan staan en zeggen: probeer het nog één keer. Niet bij dezelfde instantie, maar bij de rechter.
Dat is geen aanval op de rechtsstaat.
Dat ís de rechtsstaat.
