opiniemaker
“Dat overleef jij niet!”
Volgens voormalig rijschoolhouder en klokkenluider Henrie Kamps waren dat bijna vijf jaar geleden de woorden waarmee toenmalig CBR-directeur Alexander Pechtold hem telefonisch bedreigde als hij niet zou zwijgen over de misstanden die hij ontdekte in het ict platform TOP van het CBR. Sindsdien zijn die woorden uitgegroeid tot het symbool van een jarenlange strijd tussen de voormalig rijschoolhouder en een zelfstandig bestuursorgaan dat zegt de verkeersveiligheid te dienen.
Wie de afgelopen jaren uitsluitend de krantenkoppen heeft gevolgd, kent vooral het beeld van de “CBR-stalker”. Maar achter dat etiket schuilt ook een andere vraag: wat gebeurt er wanneer een overheidsorganisatie al haar juridische, communicatieve en bestuurlijke middelen inzet tegen een kritische burger. Wanneer een zelfstandig bestuursorgaan als het CBR de politie bijna honderd keer misbruikt door onterecht meldingen te doen tegen een klokkenluider?
Een jaar na CBR ict-manager Berend Boeckhoudt meldde Henrie Kamps zich als klokkenluider over wat volgens hem ernstige misstanden binnen het CBR zijn. De genoemde CBR ict manager had voor Kamps dat deed via onderzoeksprogramma ZEMBLA al de klok geluidt omdat hij als ict manager misstanden had geconstateerd binnen het CBR. Hij moest vervolgens het veld ruimen, nadat hij door het CBR werd beschuldigd van fraude. Een beschuldiging die een jaar later onterecht bleek.
Vanaf het moment dat Kamps publiceerde over de door hem ontdekte misstanden volgde een conflict dat nauwelijks nog iets weg had van een normaal meningsverschil. Rechtszaken, bijna honderd valse meldingen bij de politie, publicitaire druk op burgemeesters en meerdere juridische procedures bepaalden jarenlang het speelveld. Waarbij opgemerkt dient te worden dat Kamps zich nooit kon laten bijstaan door een advocaat.
Deze maand bereikte die strijd een nieuw dieptepunt. Door een verstekvonnis. Kamps kon vanwege PTSS en depressies niet verschijnen bij de mondelinge behandeling van het zoveelste kort geding en beperkte zich tot een schriftelijk verweer. De rechter accepteerde dat schriftelijk verweer niet en dus kreeg het CBR een ‘ vonnis bij verstek’ van de Zutphense voorzieningenrechter en daarmee de toestemming om bij overtreding van het rechterlijk verbod uiteindelijk het middel van lijfsdwang in te zetten. Een uitzonderlijk zware maatregel die in de publieke beeldvorming vooral bevestigt dat de overheid haar zin heeft gekregen.
Maar daarmee is de onderliggende discussie niet verdwenen.
Alexander Pechtold heeft het CBR inmiddels verlaten. Zijn opvolger, Nanouke van ’t Riet, trad op 1 april aan als nieuwe algemeen directeur. Een bestuurswisseling biedt normaal gesproken ruimte voor reflectie, herstel en dialoog. Uit de verschillende brieven die Kamps naar eigen zeggen aan de nieuwe directie stuurde, spreekt zijn hoop dat er alsnog een inhoudelijk gesprek zou ontstaan over de kritiek die hij al jaren uit. Voor zover publiekelijk bekend, is dat gesprek er niet gekomen.
Daarmee blijft de vraag boven de markt hangen of binnen het CBR werkelijk ruimte bestaat voor zelfkritiek. Want wanneer een conflict vijf jaar duurt, miljoenen euro’s aan juridische procedures en beveiliging kost en beide partijen alleen nog tegenover elkaar in de rechtszaal ontmoeten, is iedereen uiteindelijk verliezer.
Nog voor het (verstek) vonnis aan de voordeur bij de stoïcijnse criticaster Kamps werd betekent toog deze samen met een cameraploeg van PowNews naar het examencentrum in Hengelo. Daar bleek een arrestatieteam van de politie hem al op te wachten. Opmerkelijk genoeg lukte het de cameraploeg van PowNews samen met Kamps tot drie keer toe het gebouw binnen te lopen, terwijl CBR directeur Pechtold in 2023 al verslag deed van de miljoenen kostende veiligheidsmaatregelen die het CBR speciaal vanwege het gevaar dat de klokkenluider vormde zouden zijn genomen. Dat roept vragen op over proportionaliteit, beeldvorming en de manier waarop dit conflict jarenlang is gepresenteerd met hulp van de politie en OM die meerdere aangiftes van Kamps frustreerden en onder het tapijt veegden.
Het is verleidelijk om dit dossier af te doen als een botsing tussen een overheidsinstantie en een eigenzinnige activist. Maar daarmee zou de kern worden gemist. De geschiedenis leert dat juist langdurige conflicten tussen burgers en de overheid vragen om onafhankelijk toezicht, niet om verdere escalatie.
Nederland kent inmiddels genoeg voorbeelden waarin aanvankelijk werd aangenomen dat de overheid gelijk had, totdat jaren later bleek dat burgers ten onrechte waren vermalen door een systeem dat zichzelf niet meer corrigeerde. De toeslagenaffaire heeft laten zien hoe gevaarlijk het wordt wanneer instituties kritiek niet meer zien als een noodzakelijke controle, maar als een bedreiging die koste wat kost moet worden uitgeschakeld.
Juist daarom zou het Openbaar Ministerie, maar ook het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, zich niet alleen moeten richten op de vraag of Henrie Kamps de grenzen van het recht heeft overschreden. Minstens zo belangrijk is de vraag hoe een conflict tussen één burger en een zelfstandig bestuursorgaan heeft kunnen uitgroeien tot een jarenlange juridische uitputtingsslag. Zowel het ministerie, de minister van I&W, de minister van Justitie werden schriftelijk geïnformeerd over grensoverschrijdend gedrag door CBR directeur Alexander Pechtold en misstanden binnen het CBR. Ook de huidig korpschef van Politie Janny Knol was en is op de hoogte. Vergeefs.
Het is ronduit schokkend om te zien dat de Needse klokkenluider maar liefst vier keer naar een politiebureau is getogen om aangifte te doen tegen de directie en sommige medewerkers van het CBR en keer op keer (bijna) onverrichter zake weer naar huis kon gaan, omdat de politie – na overleg met het OM – weigerde om een procesverbaal op te stellen of binnen enkele weken al liet weten geen verder onderzoek te doen. ‘U moet maar civiel-rechterlijk procederen zegt men van hogerhand’ zou de Needse verbalisant Yvonne Boomers hem op 13 december 2021, zijn verjaardag, hebben meegedeeld. Ontluisterend en veelzeggend over politie en het OM.
Het is ronduit schokkend en verwerpelijk om in het dossier te lezen dat op hoog niveau politiechefs en OvJ’s keer op keer duidelijk maken dat de aangiftes moeten verdwijnen in de doofpot. Wegkijken!
Het is ronduit schokkend om te lezen hoe de mishandeling op 8 maart 2022 van publicist Henrie Kamps bij het CBR Examencentrum in Enschede ‘om wat hij publiceerde’ (een uitspraak van de zoon van de dader, zo verklaard de enig getuige van het incident) tot PTSS heeft geleid. Juist omdat de lokale politie, een hulpofficier van Justitie en politiebaas Janny Knol een officiële klacht tegen twee betrokken agenten van het Enschedese politiekorps vroegtijdig ‘on hold’ hebben gezet. Om te lezen dat Kamps na mishandeld te zijn aan zijn lot werd overgelaten door twee agenten die op afstand rustig toekeken hoe de Needenaar in elkaar gezakt tegen een lantaarnpaal steun zocht. Hoe die agenten Kamps, nadat deze uit eigen beweging naar het ziekenhuis probeerde te rijden en onderweg onwel werd en in een greppel reed, aanhielden en zonder pardon naar het arrestantencomplex vervoerden. Vanwaar hij enkele uren later op last van een GGD arts met spoed naar de Eerste Hulp werd gebracht, alwaar onderzocht werd of hij een gebroken nek of schedelbasisfractuur had.
Als een overheid jarenlang strijd voert tegen één burger, ontstaat uiteindelijk een veel fundamentelere vraag dan wie een rechtszaak wint.
De vraag is of de overheid nog in staat is zichzelf kritisch te onderzoeken.
En misschien is dát wel de belangrijkste les in wat nu al wordt bestempeld als ‘de CBR doofpot-affaire’. Niet omdat daarmee alle beschuldigingen vaststaan of iedere actie van één van beide partijen wordt gerechtvaardigd, maar omdat een democratische rechtsstaat alleen geloofwaardig blijft wanneer ook de macht bereid is zichzelf te laten controleren.
Anders blijven die vijf woorden nog lang door Nederland echoën:
“Dat overleef jij niet.”
